< terug
Wörgl is een plaats in het Inntal in Tirol, in Oostenrijk ongeveer 20 kilometer van de grens met Beieren. De plaats behoort tot het district Kufstein.Skigebied Skiwelt Wilder Kaiser (Wörgl)
Plaatsinfo • hoogte plaats: Wörgl 513 m.
• afstand vanaf Utrecht: ca. 900 km.
Alpine ski: uitstekend
• aantal km blauwe, rode en zwarte pistes: 92, 120 en 22 km.
• skibus: ja, gratis.
• aantal skiliften: 49 sleep-, 46 stoeltjesliften, 12 cabineliften en 1 gondel.
• skipas: 6 dagen ca. € 173.
• skihuur: 6 dagen ca. € 90 (incl. schoenen).
• skischool: 5 dagen ca. € 130.
Langlauf: uitstekend
• huur langlaufset: 6 dagen ca. € 60.
Snowboard: uitstekend
• speciale faciliteiten: funpark.
• snowboardhuur: 6 dagen ca. € 130.
• snowboardles: 3 halve dagen ca. € 95.
Geografie
Wörgl ligt aan het riviertje de Inn, aan de monding van de Brixentaler Ache, op het raakpunt van Inntal,
Brixental, Wildschönau en het Sölllandl.Buurgemeentes van Wörgl zijn: Angath, Angerberg, Breitenbach am Inn, Hopfgarten im Brixental, Itter, Kirchbichl, Kundl en Wildschönau.
Geschiedenis
De omgeving van Wörgl wordt gerekend tot de rijkste archeologische vindplaatsen in Noord-Tirol. Archeologische vondsten bewijzen dat het
gebied rondom Wörgl al in de vroege ijzertijd (ca. 1000 v.C.) bewoond werd en dat er toen al handel gedreven werd. De ligging was daarvoor zeer
geschikt en er waren ijzerertsmijnen in de omgeving.
Er werden in het Egerndorfer Feld ongeveer vijfhonderd graven met urnen gevonden, die diepgaand onderzocht werden. Ook het bestaan van
een romeinse vestingplaats in het huidige centrum van Wörgl is aangetoond. De herkomst van de plaatsnaam is nog niet met zekerheid vastgesteld;
de oudste geschiedkundige bronnen uit 1120 noemen ene 'Henricus de Uuergile'.
Vanuit Beieren kwamen in de tweede helft van de zesde eeuw ook nieuwe bewoners. De naam van de schutspatroon (St. Laurentius) wijst op een
voorgermaanse kerstening. Op plattegronden uit de tijd voor de aanleg van de eerste spoorlijn ziet men nog de vierkante veldjes in afmetingen
zoals deze in het romeinse rijk voor akkers gebruikelijk waren.
In 1504 kwam het gebied ten zuiden van de Zillermondig door een verovering van de vesting Kufstein
door Keizer Maximilian definitief aan de Graafschap Tirol.
Het Vrijgeld experiment van Wörgl
De stad Wörgl verkreeg internationale bekendheid door een bijzondere soort geld, die in de crisistijd van de jaren dertig door de gemeente
werd uitgegeven; het zogenaamde Vrij-geld (Duits: Freigeld).
Rond 1932 had Wörgl door de sterke teruggang van de cement- en de celluloseproductie te kampen met
hoge werkloosheidcijfers. Daardoor had de gemeente minder inkomsten uit belastingen en meer uitgaven aan ondersteuning van de armlastigen. De
gemeentekas was leeg en er was geen zicht op verbetering. Vanaf begin juli 1932 betaalde de gemeente daarom haar werknemers in waardebonnen, zogenaamde
Arbeitswertscheine.
Het initiatief kwam van burgemeester Michael Unterguggenberger, die zich daarbij
liet inspireren door de theorieën over vrije economie van Silvio Gesell. De uitgave van circulatiegeld bleek een succes; de stad hoefde geen geld
te lenen bij de overheid om zijn lasten te kunnen betalen en er ontstond een economische opbloei, door snel circulerend waardepapier, totdat
het project in augustus 1933 van hogerhand werd verboden.
Een van de manieren om het geld in roulatie te houden was een soort boete op oppotten (sparen). Er moest namelijk iedere maand een zegel
gekocht worden van één procent van de nominale waarde om het biljet zijn geldigheid te laten behouden. Het was daarom meestal voordeliger er maar
gewoon iets mee te doen.
Het geld was gedekt doordat de gemeente bij de Raiffeisenbank een onderpand had gedeponeerd. Er werden betaalbiljettten uitgegeven met
nominale waardes van één, twee en vijf schilling. Tot aan het eind van de uitgifte in augustus 1933 waren er papieren uitgegeven met een totale
waarde van 34.500 Schilling. Het vrijgeld was evenveel waard als het echte geld. Met het vrijgeld konden gemeentebelastingen betaald worden en
plaatselijke winkeliers namen het geld ook aan.
Het experiment met het vrijgeld was geslaagd te noemen omdat overal in Wörgl weer werd gebouwd en geinvesteerd. Er bestaat nog een viaduct in
de gemeente met het opschrift „mit Freigeld erbaut“ (met vrijgeld gebouwd). Tijdens het project nam de werkloosheid af van 21% naar 15%,
terwijl zij overal elders in het land steeg.
Het positieve effect werd in de pers beschreven als het "wonder van Wörgl" en het fenomeen werd zo bekend dat meer dan honderd gemeenten in
Oostenrijk het voorbeeld wilden volgen. Ook vanuit het buitenland bestond belangstelling; de minister van financieën van Frankrijk Édouard Daladier, die later minister-president zou worden, kwam kijken om het
met eigen ogen te zien. In de Verenigde Staten stelde de econoom Irving Fisher, overigens tevergeefs, aan de regering voor om Stamp Scrip in te
voeren ter overwinning van de economiache crisis.
De nationale bank van Oostenrijk procedeerde met succes tegen
het experiment van Wörgl, omdat strikt genomen alleen deze bank de bevoegdheid had om geld uit te geven. Onder dreiging met militair geweld
werd het project beëindigd en door het uitbreken van de tweede wereldoorlog raakte het goeddeels in vergetelheid. Er bestaat nog wel een
vereniging in Wörgl, die de herinnering levend houdt en studiemateriaal aan geïnteresseerden ter beschikking stelt.
|